Feest in Fešta
Tekst en foto’s: Nelleke Launspach
Croatia HR
Kader
Een boot is de enige manier om op Žut een eilandje in de Adriatische Zee te komen. Het is een plek om heen te varen voor wie snakt naar een ontsnapping uit de dagelijkse hectiek. In de luwte van een natuurlijke haven, voel je de weldadige rust op je neerdalen. Er is één restaurant, Fešta, met voortreffelijke gerechten. Het leven is er excellent en toch simpel.
Een armada van jachten van het formaat groot, groter, grootst en supergroot vaart aan het eind van de ochtend van 4 september 2018 af op de aanlegsteiger van restaurant Fešta op het eiland Žut in de Kornati eilandengroep. Het zijn vaste gasten die de uitnodiging om het 25-jarig bestaan ervan van harte hebben geaccepteerd en zich mengen met wijnmakers, chefs, fotografen en journalisten. Een van de gasten is de fotograaf die tijdens het WK per ongeluk onder een berg enthousiaste Kroatische voetballers terechtkwam na een legendarisch doelpunt. Ze zijn allemaal gekomen om de festiviteiten rondom dit jubileum mee te maken. Dat kosten noch moeite gespaard zijn om het de gasten naar de zin te maken zal blijken uit de 24 uur die gaan komen.

Tot voor die 25 jaar geleden kwam de familie Mudronja uitsluitend op Žut om olijven te oogsten van de 450 bomen die in hun bezit zijn. Het stuk eiland met daarop de oude olijfbomen kochten zij 130 jaar geleden van landheren uit Venetië waartoe dat deel van het huidige Kroatië toen behoorde. De familie leende het geld en betaalde het in 30 jaar terug. Elk jaar plukten zij de overvloedige olijvenoogst en persten er topkwaliteit olijfolie van. Voor eigen gebruik en voor de verkoop.

In 1993, midden in de Joegoslavische oorlog die het land uiteen deed vallen, besloot eigenaar Mirko Mudronja om het bezit dat hij had geërfd van zijn vader en voorvader te delen met anderen en begon er een taveerne. Hij leende vijf tafels en dertig stoelen, glazen, borden en bestek. Zijn neef Milenko stond in de keuken en die bereidde een simpele visstoofpot die bestond uit aardappelen, uien, vis, zeeslakken en witte wijn. De eerste dag kwamen er drie klanten die toevallig met een boot de baai in voeren. Het werden wel meteen vaste klanten die ervoor zorgden dat meer en meer mensen naar Fešta kwamen. De ingrediënten lagen voorhanden, de meest verse vis, schaal- en schelpdieren en olijfolie om ze mee te bereiden. Ook de vijgenbomen op het eiland gaven meer dan voldoende vruchten voor een dessert of het maken van jam. De rest van de ingrediënten nam hij mee van het eiland Murter waar hij met zijn gezin woonde, 30 kilometer verderop. En dat is tot op de dag van vandaag zo gebleven.
Duurzaam

De enige manier om Žut te bereiken is per boot, en al snel verspreidde het woord zich onder de varende gasten dat je bij Fešta heel goed kunt eten. Terwijl in andere delen van het land de oorlog hevig toesloeg, bleef het op de Kornati-eilanden relatief rustig en kon men zich op het water ontspannen. De taveerne breidde uit en werd langzamerhand een volwaardig restaurant. Er kwam een ruime aanlegsteiger en alles wat verder nodig was werd duurzaam gebouwd. Een eigen waterzuiveringsinstallatie, afval dat gecomposteerd wordt, een generator op zonne-energie en gebruik van lokale bouwmaterialen. Omdat het eiland in een nationaal park ligt, is het verboden om er een hotel te bouwen. De medewerkers van restaurant Fešta slapen in het seizoen, dat loopt van april tot en met oktober, in tenten en in tijdelijke accommodaties. Gasten overnachten dus op hun eigen boot.
Dagelijks vers

Er is geen menukaart bij Fešta. Wat de keuken die dag biedt wordt bij aankomst van de boten besproken, hetzij met de bemanning of met de eigenaar. Uit de wijnkelder worden de bijpassende wijnen gekozen. In totaal zijn er veertig medewerkers die ervoor zorgen dat Fešta optimaal functioneert, waarvan er dertien in de keuken staan onder leiding van chef Zoran Jajac. Melk, vleeswaren, eieren, kruiden, groenten, mineraalwater, bier en wijn komen van de omringende eilanden en worden dagelijks in een van de snelle boten geladen en afgeleverd in het restaurant. Bij Fešta kun je terecht voor ontbijt, lunch en diner. Kresimir, de zoon van Mirko Mudronja en bedrijfsleider: ‘Alles wat je hier eet is huisbereid. Het brood, pasta, ijs, yoghurt, taarten, sauzen. Alles. Ik heb een enorme bewondering voor het optimisme en strategische inzicht van mijn vader. Hij is Fešta begonnen vanuit pure emotie, omdat hij van het eiland houdt en deze bijzondere plek wilde delen met anderen. Hij realiseerde zich dat de gasten die in de oorlog kwamen zeker zouden terugkeren als het weer vrede was. Daarin heeft hij volkomen gelijk gekregen.

Het is in de 25 jaar dat Fešta bestaat een van de populairste bestemmingen van Kroatië geworden. Ondanks dat het een van de duurste plekken van het land is om te eten. Dat komt door de logistieke kosten, want bijna alles wat hier is wordt over water vervoerd. Daarbij komen dan ook nog de verblijfskosten van de medewerkers. Een menu kost hier tussen de 70 en 250 euro per persoon. Maar mensen zijn bereid dat te betalen. We verheugen ons in een hoog bezoekersaantal en vele terugkerende gasten, onder wie Bill Gates en een aantal sjeiks.’ Hij pauzeert even en voegt dan toe: ‘Behalve als de bora waait, een felle noordwester die plotseling opsteekt en direct met grote kracht het water en de eilanden geselt. Je kunt dan maar beter de baai ontwijken, want eerst krijg je de wind schuin van voren als je in de richting ervan vaart, dan van opzij vlak voor de baai en als je daar eenmaal voorbij bent krijg je hem plots van achteren. In de dagen erna is de zee onstuimig met hoge golven.’
Feest in Fešta

De avond voordat het 25-jarig bestaan gevierd wordt met gerechten die door het keukenteam van Fešta worden bereid, bijgestaan door negen topchefs uit Italië en Kroatië, krijgen we het gerecht geserveerd waarmee Fešta ooit is begonnen: de visstoofpot met daarin naast vis en zeeslakken ook witte uien, aardappelen en witte wijn. In grote schalen wordt het dampende gerecht op tafel gezet. De smaak is voortreffelijk, het is comfort food op zijn best!
’s Nachts is er een fel onweer en we vrezen het ergste voor de feestelijkheden, maar die vrees blijkt ongegrond. De dag begint, verloopt en eindigt stralend. De ruim honderd gasten verzamelen zich rond het middaguur bij de aanlegsteiger waar stalletjes zijn gebouwd waar wijnen en hapjes worden aangeboden. Elke chef biedt daar een specialiteit aan. We proeven worstjes van mosselen, gemarineerde plakjes tonijn met een vulling van artisjok, kort gegrilde vis, gefrituurde risottoballetjes en delicate taartjes. Voor de gelegenheid is er een orkest met snaarinstrumenten dat klassieke muziek speelt. Het leven op Žut is zoet….
Lunch, diner en ontbijt

Langzaam gaat de middag over in de avond. Gasten hebben zich omgekleed en nemen plaats aan de feestelijk gedekte tafels. In de keuken is de sfeer relaxed en helpen de chefs elkaar. We krijgen een keur aan gerechten voorgeschoteld met daarbij voortreffelijke wijnen. Sterrenchef Felice Sgarra uit Puglia, Italië, verrast met een gerecht van mosselen met aardappelen en zeewier. Dino Galvagno, een chef uit Zagreb die bekendstaat om het gebruik van bijvangst en elk onderdeel van de vis toepast in zijn gerechten, overrompelt met een gerecht van kongeraal, zeepaling. In het gerecht gebruikt hij het vel dat is vermalen tot dikke korrels die zijn gaar gestoofd in olijfolie. De structuur ervan is stevig en houdt het midden tussen pasta en couscous. Een geraffineerde toepassing van een ingrediënt dat normaal gesproken wordt weggegooid. De chef van restaurant Fešta excelleert met zijn rogvleugel, aardappelen van het eiland Murter en favabonen. Het aanbod van verschillende wijnen uit Kroatië is overweldigend. Het feest wordt afgesloten met een daverend vuurwerk dat weerspiegelt in het glasheldere water van de baai. En is het hiermee afgelopen? Nou nee. De volgende ochtend, als klap op de vuurpijl, krijgen de gasten een ontbijt voorgeschoteld dat ikzelf althans nergens op de wereld zo heb meegemaakt. Je geniet er des te meer van als je je realiseert dat elk onderdeel ervan huisbereid is, behalve dan de melk. De eggs benedict zal ik beschrijven. Op huisbereid en getoast brood ligt in plaats van ham een doorschijnende plak gerookte witvis. Daarop twee gepocheerde eitjes die diezelfde ochtend vanaf het eiland Murter zijn aangevoerd. Het eigeel is oranje en dik vloeibaar. De hollandaisesaus is werkelijk goddelijk. Fijngesneden lente-uitjes geven kleur en extra smaak. Ik had daarna geen ruimte meer voor welk van de fantastische andere ontbijtgerechten dan ook, behalve wat fruit en (nog nooit gezien of geproefd) een gedroogde, gerookte oester die een intense, ziltige smaak heeft.
Een bezoek aan Žut, hoe kort ook, roept een verlangen op om terug te keren. Niet alleen om het eten, de rust en het mooie uitzicht dat Fešta biedt. Meer om nogmaals de warmte en gastvrijheid van de familie Mudronja en hun team te ervaren.