Chocola is een van de heerlijkste geneugten in het leven, maar er is nogal wat verschil in kwaliteit. Hoe je chocola echt kunt waarderen, daar weet de Portugese chocoladeproever en -maker Pedro Araújo (alias Mr Bean) alles van. We ontmoeten hem tijdens een wijnproeverij bij restaurant De Kromme Watergang* in Slijkplaat.
Pedro maakt bean-to-bar chocolade, chocolade van boon tot reep. Dat betekent dat hij de cacaobonen zelf inkoopt en verwerkt. Zo is de chocolade volledig te traceren. Eerlijk voor de natuur, de boeren en de consument. Bovendien heeft de chocolade een fantastische smaak. Zijn merk heet Vinte Vinte, Portugees voor ‘twintig twintig’. Het merk ontstond in 2020, maar dat is niet de echte reden achter de naam. Dat is omdat de cacaogordel, de breedtegraden waar cacao wordt verbouwd, zich bevindt op 20 graden noorderbreedte en 20 graden zuiderbreedte van de evenaar.
Het chocolademerk Vinte Vinte, waar Pedro Araúja de managing director van is, hoort bij de Fladgate Partnership groep, dat was oorspronkelijk Taylor’s Port, opgericht in 1692 en al honderd jaar de officiële leverancier van port aan de Britse koninklijke familie. Andere portmerken die tot Fladgate Partnership behoren zijn Croft Port en Fonseca port.

Gebruik je zintuigen
Terug naar Pedro Araújo. Hij houdt van chocolade en van port en kan zijn kennis daarvan ook heel goed overdragen. Eerst leert hij ons kijken en daarna leert hij ons proeven van pure, melk en witte chocolade.
‘Net als bij wijn gebruiken we bij chocolade alle zintuigen,’ begint Pedro. ‘Ten eerste zien we of we te maken hebben met pure chocolade, melkchocolade of witte chocolade.

Experts kunnen ook de variëteiten van die drie chocolades onderscheiden aan een donkere of lichtere versie van pure chocolade. Dat hangt af van het soort cacaoboon dat is gebruikt. Er zijn cacaobonen die heel licht van kleur zijn en dan lijkt het net of je melkchocolade ziet, terwijl het pure chocolade is. Ook kun je de cacaobonen donker of licht branden. Om een goede chocolade te maken heb je goede cacaobonen nodig, een goede fermentatie van de bonen en een goede branding ervan. Daarnaast hóren we chocolade, want na het temperen van de chocolade wordt deze hard en glanzend en krijgt het een heldere krak als je het breekt. We gebruiken onze neus om te ruiken en dan onderscheiden we bloemige tonen of melk of karamel.’
Na Pedro’s uitleg doorgronden we de stukjes chocolade die voor ons liggen veel beter, we pakken ze beet, ruiken eraan, genieten van het breken en van het zalig smelten in de mond waardoor we proeven.
Extreem fruitig
Pedro gaat over naar de flessen port en de fles riesling die klaarstaan. ‘Bij port, een versterkte wijn, hebben we verschillende soorten. De robijnrode, de ruby, is jong en heeft veel fruittonen. De wijn rijpt maar twee jaren in grote vaten en behoudt daarbij de extreem fruitige smaak. Alsof je rijpe druiven rechtstreeks in de fles perst. De kleur is robijnrood.
Bij een tawny port zie je amberkleuren. Die port rijpt zoals een ruby port maar in kleine vaten van 600 liter en niet in vaten van 10.000 liter. En daarin rijpen ze acht jaar. Je begrijpt dat ze dan veel meer de smaken van de houten vaten krijgen. Daarnaast verdampt ongeveer 2,5% van het volume, dat is in tien jaar tijd 25%. We brengen de port steeds over naar een ander vat, zodat de wijn het vat weer tot aan de rand vult. Daarom is de tawny port amberkleurig, niet rood, en proef je intense smaken van karamel, vanille, toffee en gedroogde vijg. Over de riesling kan ik kort zijn, daar weten de Duitse wijnbouwers veel meer van en ik heb deze wijn meegenomen om met witte chocolade te proeven. De wijn is elegant met fijne fruittonen en wat restzuren.’
Weergaloze complexiteit
Dan komen we toe aan het belangrijkste deel: het proeven. Pedro begeleidt ons stap voor stap: ‘Neem een stukje pure chocolade, maar stop het nog niet in je mond. Overigens komt deze chocolade uit Peru. Eerst knijp je je neus dicht. Dan pas doe je de chocolade in je mond terwijl je nog steeds je neus dichtgeknepen houdt. Wel door je mond ademen, anders gaat het niet goed. Wat proef je? Bitter en een beetje zoetigheid. Nu adem je door je neus en meteen proef je de volle smaak van chocolade die een beetje bitter is, en het aroma. De chocolade is inmiddels zacht geworden en die zuig je op. Neem nu een slokje ruby port; dat brengt het bittere van de pure chocolade in evenwicht.’ Terwijl we proeven openbaren zich de geuren en de smaken in een weergaloze complexiteit.
‘Chocolade is rijk aan cacaoboter’, vervolgt Pedro, ‘een natuurlijk vet. Wat er in je mond gebeurt, is dat wanneer het vetgehalte van de chocolade je tong bedekt, het de tong beschermt tegen de agressie van de alcohol, waardoor er meer ruimte overblijft voor de fruitige tonen en alle andere subtiele aroma’s die we in deze versterkte wijn, die port is, hebben. Die subtiele aroma’s worden anders verborgen door de alcohol.’ We proeven en vinden de combinatie een absolute openbaring van smaken.
Match made in heaven
Het tweede type chocolade is melkchocolade van Vingt Vingt. Meestal heeft een melkchocolade ten minste 25% cacaobestanddelen. Dat is het minimale percentage cacaobestanddelen volgens de Europese wetgeving. Bijna alle commerciële merken die je kent hebben 25% cacaobestanddelen, maar de melkchocolade van Vingt Vingt bevat 35%. Daarom kun je de chocolade direct ruiken. Bovendien: als je het proeft, zul je toffee-tonen vinden en ook vanille. Deze tonen in de chocolade vinden we ook in de tawny port. Vanille en karamel/toffee komen van de houten vaten waarin de port heeft gerijpt. Een match made in heaven.
Proeven we de witte chocolade, dan proeven we chocolade gemaakt van drie ingrediënten: cacaoboter, melk en suiker. Geen palmolie die er vaak in verwerkt is. Witte chocolade is zoet, want hij bestaat voor 35% uit suiker. We gaan deze chocolade combineren met een droge witte wijn, een riesling uit Rheingau. We proeven het contrast tussen de zoete component van de chocolade en het iets bittere component van de wijn. Hierdoor worden de fruitige tonen van deze droge witte wijn versterkt.
Na deze leerzame middag is er één nadeel: voortaan nemen we geen genoegen meer met chocolade van mindere kwaliteit.